Dag 35: Van Svappavaara naar Rijksgrens Noorwegen Smavatnan

Een mooie maar niet vrolijk stemmende dag

Vandaag het Icehotel bezocht en het industriestadje Kiruna. Dat waren geen opgewekte bezoeken maar goed om te zien. Ik eindig de dag bij het mooie Natuurpark Ebisko (159/6.026 km).

Vannacht onrustige nacht gehad. Het was weliswaar nabij een relatief stille weg maar vanaf een uur of 20.00 tot ruim na middernacht was er een aanvoer van vrachtwagens die ik niet voorzien had. Voor de rest wel een aardige plek.

Het IceHotel

Dus vroeg opgestaan en na douchen en afwassen zijn we rond 9.00 uur op pad gegaan. Na een uur rijden kwamen we in Jukkasjärvi. Die plaats is niet heel bijzonder maar het is wel de plek waar het eerste icehotel van Zweden is opgericht. Het was vandaag vrij rustig dus ik kon vanaf 11.00 uur het hotel bekijken. Het uur hebben we overbrugd met wandelen en foto’s maken.

Rond 11.00 uur kon ik naar binnen. En dat was wel een ervaring. Buiten liep het al naar de 30 °C toe en binnen was er een gemiddelde temperatuur van minus 4 °C tot minus 7 °C. Men is destijds met dit hotel begonnen om het toerisme op gang te brengen en dat is voor wat het hotel betreft goed gelukt. Aanvankelijk was het hotel alleen aanwezig in de wintermaanden, maar dankzij zonne-energie is het nu mogelijk om het gehele jaar door een deel van het hotel open te houden. De buitenkant van het hotel is voor wat betreft de isolatie geheel bedekt met planten op het dak.

Ieder jaar een nieuw hotel en toch geen negatieve uitstoot.

Men gaat met de bouw van het hotel van start in de maand oktober en nodigt (al dan niet talentvolle) kunstenaars uit de hele wereld uit om een ontwerp voor de hotelkamers en voor de algemene ruimtes te maken. In relatief korte tijd wordt het hotel opgebouwd en in juni en later wordt het hotel weer aan de smeltprocessen overgelaten. Uiteraard met uitzondering van het hotel gedeelte dat het hele jaar open is. Het was ronduit indrukwekkend om te zien hoe dat alles in zijn werk gaat o.a. aan de hand van een duidelijke videopresentatie.

Het was relatief rustig en daardoor heb ik ruim een uur kunnen praten met Anna, een van de receptionisten, van het Icehotel over haar leven en werk hier. Ze is afkomstig uit de regio en weet veel over het reilen en zeilen van het hotel. Ik kreeg een hele uitleg over de manier waarop men met zonne-energie het hotel ook in de zomer in functie kan houden.

Echte zorgen over het milieu

Ik vraag Anna of de huidige hittegolf echt een uitzondering is. En het antwoord is bevestigend. Tijdens haar leven en dat van haar ouders is er nog nooit zo lang zo een hoge temperatuur gemeten op opeenvolgende dagen. Normaliter ligt de maximum temperatuur op 23 °C, maar dan praat je al over een warme zomer. Dit is dus echt zorgwekkend. Zeker omdat je het kunt combineren met andere klimaatverschuivingen: er valt de laatste jaren aanzienlijk minder sneeuw en ook de schommelingen in de temperaturen aan het begin van de winter zijn vaak hevig. Het wisselt vaak tussen vriezen en dooien. En dat is ook zorgelijk voor het Icehotel dat stevige ijsblokken nodig heeft die je niet krijgt als ijs in de natuur gemaakt wordt met wisselende temperaturen.

Maar er is meer waar te nemen. Ook weer door de wisselende temperaturen is de conditie van de sneeuw slechter aan het worden. Dat betekent dat er in de laatste winters vaak lawines voorkomen. Vroeger kende men het verschijnsel van lawines nauwelijks.

 

Het leven boven de poolcirkel

Ik vraag haar hoe het is om te leven in zo een rauw klimaat. Dat is hard leven zegt ze. Zelf is ze er inmiddels aan gewend want ze is hier geboren maar nieuwkomers hebben het er vaak heel zwaar mee. Het betekent namelijk dat het laatste gedeelte van juni, juli, augustus en vroeg september het klimaat vorstvrij is en in juli zelfs warm. Maar vanaf september kunnen de eerste sneeuwbuien vallen. Erger nog is het verschijnsel van de winternachten waarin de zon in enkele maanden helemaal niet opkomt. Weken lang totale duisternis.

Ik zeg haar dat ik denk dat ik hier niet goed tegen zou kunnen. Ze bevestigt het, het is inderdaad een onnatuurlijk leven. Weken alleen in het donker zitten trekt een wissel op de mens. En, zegt Anna, dat is niet het enige. In de winter kunnen er weken voorkomen dat het minus 40 °C wordt en dan is het te koud om op verantwoorde wijze naar buiten te gaan. Ga maar eens na wat voor impact dat op kinderen heeft. Het is een feit dat tegen het voorjaar mensen verschijnselen van depressie gaan vertonen: koude, opgesloten in je eigen familie, altijd donker, niet naar buiten kunnen gaan. Het laat zich raden wat er dan kan gebeuren. Ik vraag haar of dat inderdaad dramatische gevolgen kan hebben. Ze is wat terughoudend in het antwoord geven maar de sterftecijfers geven wel inzicht.

Verhuizen of blijven?

Maar heb je er ooit aan gedacht om elders een leven op te bouwen? Tuurlijk antwoordt ze. Heel vaak komen die gedachten naar boven. Maar je familie en vrienden wonen hier en die wil je ook niet achterlaten. En, zegt ze, laten we het niet te dramatisch maken. Ik denk dat wij vergeleken met jullie de seizoenen veel intensiever beleven. Wij genieten waarschijnlijk meer dan jullie van de warmere maanden.

Bovendien, vroeg en laat in de winter is het hallucinerend om aan wintersport te doen. Waar ter wereld kun je dat zo intensief beleven. Ken je de kick van de vers gevallen sneeuw en dan op langlaufskiën of op sneeuwscooters de sneeuw in te trekken? Dat is een fantastische ervaring. Weet je wat het met je doet als je als vrijwel enige op de skipistes staat? Ik vertel haar mijn povere ervaringen in de Ardennen. Dan moet je echt een keer hier komen in het begin van de winter zegt ze. Dan krijg je ook nog de unieke ervaring van het noorderlicht mee. En nu ik dit vertel, zegt Anna, ik zou eigenlijk niet kunnen leven zonder het poollicht. Ik kan het me heel goed voorstellen.

Maakt ze zich zorgen over het klimaat? Natuurlijk het valt inmiddels niet te ontkennen dat er iets faliekant aan het misgaan is. Mijn leven duurt het wellicht nog wel voort. Maar mijn kinderen? Ik wil er soms niet aan denken hoe beangstigend ik het vind. Wij zien hier, veel meer dan bij jullie, wat de gevolgen zijn en hoe snel een en ander plaatsvindt. Dat maakt me echt bang en kan ik woedend worden op de mensen die beweren dat het slechts een tijdelijk verschijnsel is. Hoe dom kun je zijn om zo veel tekens te negeren. Bij jullie kan ik me dat nog een beetje voorstellen, nou ja een heeeeel klein beetje dan, maar hier zie je echt in een paar jaar tijd fundamentele veranderingen plaatsvinden. Ontkennen is geen optie!

Ik zeg haar dat ik het betreur dat we dit gesprek zo moeten beëindigen. Maar helaas de realiteit is niet anders. Ik wens haar weer veel sneeuwvolle winters toe en continue koude (maar niet te veel) en een goede weerstand tegen depressies die altijd op de loer liggen. Ze lacht magertjes en dankt me voor het gesprek dat ook veel bij haar teweeg heeft gebracht. We gaan elk ons eigen weegs.

Flink aangeslagen door dit gesprek rijd ik verder maar de stemming wil er niet echt inkomen. Op een of andere manier merkt Luna dat en ze zit de hele tijd mij tijdens het rijden aan te kijken en is gul met het lukken van mijn polsen aan het stuur.

Kiruna

Lang duurt het niet voordat we in Kiruna aankomen. Als ik uitstap valt me op alsof de gehele stad opnieuw is opgebouwd met gebouwen die heel verantwoord ontworpen zijn: veel houten woningen. Het lijkt Almere wel zo een opnieuw opgezette nieuwe stad. Maar er is een duidelijke reden voor deze nieuwe stad. Kiruna is een industriestad waar veel aan ertswinning gedaan werd. En daar is niet altijd goed mee omgegaan. Dat heeft tot gevolg dat de heel diepe mijnen aan het verzakken zijn en dat hele gedeeltes van de stad gesloopt en elders opgebouwd moeten worden.

Zelfs de oude kerk is niet meer toegankelijk. Er staat een zwaar hek omheen en ik zie dat de fundamenten van de kerk geheel uitgegraven zijn als voorbereiding om de gehele kerk te verplaatsen. Het is weer een voorbeeld van de gevolgen hoe de mens met de aarde omgaat.

Kort na mijn thuiskomst is de verplaatsing van de kerk van Kiruna een nieuwsitem. Die verplaatsing wordt uitgevoerd door het Nederlandse bedrijf Mammoet.

Het heeft de stemming er niet beter op gemaakt. Maar het heeft geen zin om die gevoelens te ontkennen. Ik rijd door naar het nationaal park Ebisko en bezoek het informatiecentrum. Ik neem wat folders mee om een wandeling te maken. Maar het is inmiddels 17.00 uur dus die wandeling stel ik maar uit tot morgenochtend.

Het Nationaal Park Ebisko

Ik vind een mooie overnachtingsplek net over de grens met Noorwegen. Daar spreek ik nog even met een paar hikers die net een lange wandeling achter de rug hebben. Ik wilde dat ik dat nog kon. Wat heb ik destijds genoten van o.a. de Tour de Mont Blanc, een langeafstandswandeling. We wisselen ervaringen uit en als een echte opa bezweer ik hen om de komende jaren nog veel te hiken. Het levert ervaringen op waar je altijd op kunt teren en naar terug kunt kijken. Een van de mannen geeft aan dat hij de boodschap begrepen heeft. Helemaal nu hij sinds kort een zoontje gekregen heeft. Hij wil het aan hem doorgeven. Toch nog een beetje hoop voor de toekomst.